Ο σύλλογος που εμπνέει εμπιστοσύνη: 8 πρακτικές για ασφαλές και αναπτυξιακό περιβάλλον

Ένας αθλητικός σύλλογος δεν είναι μόνο ώρες προπόνησης, πρωταθλήματα και αποτελέσματα. Για ένα παιδί είναι περιβάλλον ενηλικίωσης. Για έναν γονέα είναι χώρος στον οποίο εμπιστεύεται το παιδί του. Για έναν προπονητή είναι οργανισμός που πρέπει να του δίνει πλαίσιο και υποστήριξη.

Η εμπιστοσύνη λοιπόν δεν χτίζεται με ένα σύνθημα στον τοίχο. Χτίζεται με διαδικασίες που λειτουργούν ακόμη και όταν κανείς δεν κοιτάζει.

1. Γραπτή πολιτική safeguarding που να καταλαβαίνει ο κόσμος

Η FIBA, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης αντιμετωπίζουν την προστασία παιδιών στον αθλητισμό ως οργανωτική ευθύνη. Ένας σύλλογος χρειάζεται σαφή πολιτική: τι θεωρεί αποδεκτή και μη αποδεκτή συμπεριφορά, πώς προλαμβάνει κινδύνους και τι γίνεται όταν κάποιος εκφράσει ανησυχία.

Το κείμενο πρέπει να είναι πρακτικό, διαθέσιμο στους γονείς και κατανοητό από τα ίδια τα παιδιά ανάλογα με την ηλικία τους.

2. Ένα συγκεκριμένο πρόσωπο επικοινωνίας

Όταν όλοι είναι «υπεύθυνοι», συχνά κανείς δεν ξέρει σε ποιον να απευθυνθεί. Οι διεθνείς πρακτικές safeguarding δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στον ορισμό υπεύθυνου ή σημείου επαφής που γνωρίζει τις διαδικασίες και μπορεί να χειριστεί αναφορές με σοβαρότητα και εμπιστευτικότητα.

Το όνομα και ο τρόπος επικοινωνίας πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμα.

3. Κώδικας συμπεριφοράς για όλους — όχι μόνο για τα παιδιά

Προπονητές, γονείς, αθλητές, διοίκηση και εθελοντές χρειάζονται κοινά standards. Το Συμβούλιο της Ευρώπης προτείνει κώδικες συμπεριφοράς προσαρμοσμένους στους διαφορετικούς ρόλους, με σαφείς συνέπειες όταν παραβιάζονται.

Παράδειγμα: πώς μιλάμε στους διαιτητές, πώς επικοινωνεί ένας προπονητής με ανήλικο, ποια συμπεριφορά θεωρείται εκφοβισμός, πώς χρησιμοποιούνται ομαδικά chats και social media.

4. Ασφαλής επιλογή και εκπαίδευση ανθρώπων

Η ποιότητα ενός προγράμματος εξαρτάται από τους ανθρώπους του. Οι οργανισμοί safeguarding επισημαίνουν την ανάγκη ασφαλέστερων διαδικασιών recruitment, κατάλληλων ελέγχων όπου προβλέπονται από το νομικό πλαίσιο και συνεχιζόμενης εκπαίδευσης προσωπικού και εθελοντών.

Δεν αρκεί ένας προπονητής να γνωρίζει μπάσκετ. Πρέπει να γνωρίζει και τα όρια, τις ευθύνες και τις βασικές αρχές ασφαλούς εργασίας με παιδιά.

5. Onboarding γονέων στην αρχή της σεζόν

Πολλά προβλήματα ξεκινούν επειδή οι προσδοκίες δεν συζητήθηκαν ποτέ. Μια οργανωμένη συνάντηση στην αρχή της χρονιάς μπορεί να καλύψει:

• τη φιλοσοφία ανάπτυξης του συλλόγου,
• τον ρόλο γονέα και προπονητή,
• τον τρόπο επικοινωνίας για αγωνιστικά ζητήματα,
• πολιτικές safeguarding, μετακινήσεων, φωτογραφιών και digital επικοινωνίας,
• τι σημαίνει επιτυχία στις αναπτυξιακές ηλικίες.

6. Πρόγραμμα που σέβεται την ανάπτυξη, όχι μόνο το πρόγραμμα αγώνων

Η AAP έχει επισημάνει τους κινδύνους από υπερβολικά προπονητικά φορτία, ανεπαρκή αποκατάσταση και πρόωρη υπερεξειδίκευση. Ένας σύλλογος που σκέφτεται μακροπρόθεσμα παρακολουθεί το συνολικό φορτίο, συντονίζει ομάδες και ηλικιακά τμήματα και δεν παρουσιάζει την εξάντληση ως απόδειξη αφοσίωσης.

7. Διαδικασία παραπόνου που δεν τιμωρεί αυτόν που μιλά

Αθλητής ή γονέας πρέπει να γνωρίζει πώς μπορεί να εκφράσει ανησυχία χωρίς να φοβάται ότι θα υπάρξει αγωνιστική «εκδίκηση». Η ύπαρξη μηχανισμού αναφοράς, καταγραφής και κατάλληλης κλιμάκωσης προστατεύει τόσο το παιδί όσο και τον ίδιο τον οργανισμό.

Σοβαρά περιστατικά ή υποψίες δεν «λύνονται οικογενειακά» όταν απαιτείται εμπλοκή αρμόδιων αρχών ή ειδικών.

8. Μέτρα, έλεγξε, βελτίωσε

Μια πολιτική που υπογράφηκε πριν από τρία χρόνια και δεν ξαναδιαβάστηκε δεν είναι ζωντανή πολιτική. Οι ευρωπαϊκές κατευθύνσεις προτείνουν παρακολούθηση, αξιολόγηση και τακτική ανανέωση. Ρώτησε κάθε σεζόν παιδιά, γονείς και προπονητές: νιώθουν ασφαλείς; γνωρίζουν πού να απευθυνθούν; κατανοούν τους κανόνες; υπάρχει κάτι που χρειάζεται αλλαγή;

Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που δεν γράφει ο πίνακας

Ένας οργανωμένος, ασφαλής και ξεκάθαρος σύλλογος δεν είναι απλώς «σωστός». Γίνεται πιο ελκυστικός για οικογένειες, πιο λειτουργικός για προπονητές και πιο σταθερός μακροπρόθεσμα. Η εμπιστοσύνη είναι μέρος της αθλητικής ποιότητας.

Πηγές & περαιτέρω ανάγνωση

• FIBA — Safeguarding
• Council of Europe — Child Safeguarding in Sport: strategy & policy frameworks
• Council of Europe — Codes of conduct and ethics
• Council of the European Union — Safeguarding children in sport

Οι πολιτικές safeguarding και οι νομικές υποχρεώσεις πρέπει να προσαρμόζονται στην ελληνική νομοθεσία και στις πραγματικές διαδικασίες του κάθε συλλόγου.